เมื่อเวลาประมาณ 14.00 น. ของวันที่ 26 พฤศจิกายน  2541 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนิน ณ โครงการศึกษาทดลองการแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยว อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลบ้านพริก อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก เพื่อทอดพระเนตรสระเก็บน้ำทดสอบการปรับปรุงดินเปรี้ยว ภายในโครงการ ซึ่งตั้งอยู่เลขที่ 1 บ้านหนองคันงาม ตำบลบ้านพริก อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก          สืบเนื่องจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีความห่วงใยที่เกษตรกรประสบปัญหาดินเปรี้ยวจัด จนไม่สามารถทำการเกษตรได้ หรือหากทำได้ก็มักได้ผลผลิตต่ำ จึงพระราชทานพระราชดำริให้พิจารณาหาแนวทางแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยว ในพื้นที่จังหวัดนครนายก โดยดำเนินการศึกษาในที่ดินของมูลนิธิชัยพัฒนา    ผลของการดำเนินงานโครงการศึกษาแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยวแห่งนี้ จะช่วยให้เกษตรกรรู้จักวิธีการทำเกษตรแบบผสมผสาน และวิธีการปรับปรุงคุณภาพน้ำเปรี้ยวในสระเก็บน้ำ ตลอดจนสามารถแก้ไขคุณภาพดินในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดให้เพาะปลูกได้ ด้วยวิธีการทางธรรมชาติ ที่มุ่งเน้นความประหยัดและเรียบง่าย นำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน เพื่อยกระดับคุณภาพของชีวิตเกษตรกรให้ดีขึ้น อีกทั้งเป็นต้นแบบของการพัฒนาปรับปรุงดินที่เปรี้ยวจัด ให้แก่พื้นที่อื่นๆต่อไป          เมื่อเวลาประมาณ 19.00 น. ของวันจันทร์ที่ 12 มกราคม 2541 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ประธานมูลนิธิชัยพัฒนาได้เสด็จพระราชดำเนิน เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา ครั้งที่ 1/2541 ณ ห้องประชุมอาคารชัยพัฒนา สวนจิตรลดา เพื่อสรุปรายงานสถานภาพทางการเงิน กรรมสิทธิ์ที่ดิน และความก้าวหน้าในการดำเนินงานของกิจกรรมมูลนิธิชัยพัฒนา ในรอบปี 2540 โดยมีสาระสำคัญโดยสำคัญโดยสังเขปของแต่ละโครงการคือ โครงการอุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เพื่อดำเนินการบริหารงานโครงการให้เป็นอุทยานประวัติศาสตร์ของชาติสืบไป โครงการศึกษาทดลองแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยวอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา เพื่อศึกษาเปรียบเทียบระหว่างการทำการเกษตรแบบดั้งเดิมกับการเกษตร ตามแนวทฤษฎีใหม่เพื่อเป็นตัวอย่างให้ราษฎรนำไปปฏิบัติใช้ในพื้นที่ของตนเอง โครงการห้วยองคตอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กิ่งอำเภอหนองปรือ จังหวัดกาญจนบุรี เพื่อการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างเหมาะสม พร้อมกับการพัฒนาและส่งเสริมอาชีพให้แก่ราษฎร รวมถึง การพระราชทานความช่วยเหลือในเรื่องที่ดินทำกินแก่ราษฎรบ้านห้วยยาง อำเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร ให้มีที่ดินทำกิน และส่งเสริมการฝึกอบรมพัฒนาอาชีพให้แก่ราษฎร โครงการสนับสนุนการปรับปรุงคุณภาพน้ำที่สถานสงเคราะห์เด็กอ่อนรังสิต ที่ให้การอุปการะเลี้ยงดูเด็กกำพร้า อนาถา และเร่ร่อน ตลอดจนความร่วมใจของคนไทยในสหรัฐอเมริกา จากสมาคมไทยแห่งรัฐอัลลินอยส์ ที่ประสงค์จะบริจาคเงินสมทบมูลนิธิชัยพัฒนา เพื่อช่วยเหลือการแก้ไขปัญหาวิกฤตทางเศรษฐกิจในปัจจุบัน          นอกจากนี้ยังได้โปรดเกล้าฯ ให้คณะเจ้าหน้าที่จากสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน ซึ่งทำหน้าที่ในการตรวจสอบบัญชีมูลนิธิชัยพัฒนา คณะผู้แปลวารสารมูลนิธิชัยพัฒนา และคณะผู้จัดระบบห้องสมุด สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากรพระราชดำริ เข้าเฝ้าทูลละอองพระบาทเพื่อรับพระราชทานของที่ระลึก ในโอกาสเดียวกันนี้ด้วย         เมื่อวันที่ 13 มกราคม 2541 เวลาประมาณ 10.00 น. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการดำเนินงาน โครงการสาธิต "ทฤษฎีใหม่" อันเนื่องมาจากพระราชดำริ หมู่ที่ 14 บ้านฉัตรมงคล ตำบลธงชัยเหนือ อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งมีพื้นที่ประมาณ 21 ไร่ ดำเนินการโดยแบ่งพื้นที่ออกเป็น 2 ส่วนคือ          พื้นที่ส่วนที่ 1 ประมาณ 15 ไร่ จัดทำโครงการพัฒนาการเกษตรตามแนวพระราชดำริ "ทฤษฎีใหม่" โดยการแบ่งใช้พื้นที่ตามสัดส่วน 30:30:30:10 คือสระน้ำจำนวน 2 ไร่ แปลงนาจำนวน 5 ไร่ แปลงไม้ผล พืชสวน และพืชไร่อีก 7 ไร่ และสำหรับเป็นพื้นที่อยู่อาศัย ทำสวนครัว และเล้าไก่ อีก 1 ไร่    พื้นที่ส่วนที่ 2 ประมาณ 6 ไร่ ทำการเกษตรแบบวิถีชาวบ้าน หรือการเกษตรที่อาศัยน้ำฝนเพียงอย่างเดียว เพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างกับพื้นที่ส่วนที่ 1 ระหว่างรายได้ ผลผลิต ค่าใช้จ่ายและผลตอบแทน ซึ่งจะเป็นการชี้ให้เกษตรกรเห็นได้อย่างชัดเจนว่า ควรจะดำเนินการพัฒนาการเกษตรอย่างไร เพื่อให้ตนเองและครอบครัว มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยเริ่มจากการผลิตอย่างเพียงพอต่อการบริโภคในครัวเรือนก่อน ตามพระราชกระแสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ทรงต้องการให้ราษฎรมีความ "พออยู่ พอกิน"  ในการเสด็จฯ ครั้งนี้ สมเด็จพระเทพรัตราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงปลูกต้นลำดวนแดง จำนวน 1 ต้น ซึ่งเป็นพันธุ์ไม้พื้นเมืองที่หายาก ขยายพันธุ์ได้ยากและให้ความร่มรื่น ควรค่าแก่การอนุรักษ์ พร้อมทั้งทรงปล่อยพันธุ์ปลาในสระน้ำ เพื่อเป็นการขยายพันธุ์ปลาให้แก่เกษตรกรอีกด้วย          วันที่ 27 มกราคม 2541 เวลาประมาณ 16.00 น. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ประธานคณะกรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา เสด็จพระราชดำเนิน ณ บริเวณพื้นที่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (จปร.) เขาชะโงก จังหวัดนครนายก ทรงหว่านข้าวพันธุ์สุพรรณบุรี 60 และ พันธุ์ ก.ข. 23 ในพื้นที่แปลงนาปรังสาธิต จำนวน 15 ไร่เศษ จากนั้น พระราชทานพันธุ์ข้าว แก่ ข้าราชการ ทหาร พลเรือน จากจังหวัดนครนายก นักเรียนนายร้อย จปร. และเกษตรกร ได้ร่วมกันหว่านข้าวนาปรังในแปลงนาที่เตรียมไว้ทั้ง 6 แปลง          โครงการปลูกข้าวนาปรังตามพระราชดำริแห่งนี้ เกิดขึ้นจากการที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระราชกระแสกับ นายสุเมธ ตันติเวชกุล กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2541 ให้สำรวจพื้นที่ว่างเปล่าภายในโรงเรียนนายร้อย จปร. (เขาชะโงก) จังหวัดนครนายก ว่ามีน้ำเพียงพอสำหรับการทำนาปรังหรือไม่ และให้พิจารณาหาพื้นที่เพื่อดำเนินการ ปลูกข้าวนาปรัง สำหรับไว้บริโภค และเป็นการสาธิตให้แก่เกษตรกรเพื่อ เป็นตัวอย่างของพื้นที่ว่างเปล่าในการนำมาใช้ประโยชน์ และเป็นสิ่งจำเป็นที่จะนำไปสู่หลักการ "พออยู่ พอกิน" ที่ได้พระราชทานไว้เป็นหลักในการเผชิญกับ ภาวะเศรษฐกิจในปัจจุบัน         สำหรับการทำนาปรังในพื้นที่แห่งนี้ จะใช้น้ำจากบ่อบำบัดน้ำเสียของโรงเรียนนายร้อย จปร. ที่ได้รับการปรับปรุงให้มีคุณภาพน้ำที่ดี นำกลับมาใช้อีกครั้ง ซึ่งมีปริมาณน้ำต่อวันถึง 3,500 ลูกบาศก์เมตร รวมทั้ง ได้รับน้ำจากแหล่งน้ำต้นทุนเสริม จากอ่างเก็บน้ำคลองโบด ที่อยู่ใกล้กับพื้นที่ปลูกข้าว โดยการส่งมาตามระบบท่อเติมน้ำอีกทางหนึ่ง ซึ่งจะไม่ให้มีผลกระทบต่อการใช้น้ำของเกษตรกร ในบริเวณพื้นที่รับประโยชน์จากแหล่งน้ำสาธารณะ ในการปลูกข้าวนาปรังในครั้งนี้โรงเรียนนายร้อย จปร. และราษฎรใกล้เคียงจะสามารถผลิตข้าว ไว้บริโภคเอง โดยจะนำเข้าแปรรูปที่โรงสีพระราชทาน ภายในโรงเรียนนายร้อย จปร. ซึ่งคณะนักเรียนโรงเรียนนายร้อย จปร. จะได้มีโอกาสเรียนรู้อาชีพทางด้านเกษตรอย่างครบวงจร สามารถที่จะผลิตข้าวไว้เพื่อบริโภคเองไม่ต้องไปหาซื้อ จากแหล่งอื่นทำให้เป็นภาระงบประมาณของราชการ         สำหรับการเตรียมพื้นที่ปลูกข้าว โรงเรียนนายร้อย จปร. และกรมการสัตว์ทหารบกได้เตรียมแปลงอีก 2 แปลง คือ พื้นที่ 4 ไร่ และพื้นที่ 110 ไร่ ซึ่งมีสภาพเป็นพื้นที่ลุ่ม เหมาะสำหรับการปลูกข้าวนาปรัง และเป็นแปลงนาสาธิต เพื่อให้กลุ่มเกษตรกร บริเวณพื้นที่ใกล้เคียง ได้เข้ามาศึกษาและไปปรับปรุง ในพื้นที่ของตนเอง โดยเน้นการจัดการด้านทรัพยากรดิน และการจัดสรรน้ำ อย่างประหยัด เป็นการหมุนเวียนนำทรัพยากรที่มีอยู่มาใช้ เพื่อให้ได้ประโยชน์อย่างสูงสุดต่อไป             เมื่อวันที่ 30 มกราคม 2541 ฯพณฯ นายจุลนภ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา องคมนตรี นายสวัสดิ์ วัฒนายากร กรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา เจ้าหน้าที่จากสำนักงาน กปร. และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้เดินทางไปตรวจเยี่ยมการดำเนินงาน โครงการพัฒนาลุ่มน้ำป่าสักอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดลพบุรี เพื่อติดตามความก้าวหน้าในการดำเนินงานโครงการฯ ซึ่งผลความก้าวหน้าของการก่อสร้างเป็นไปตามแผนงานที่ได้กำหนดไว้ โดยจะสามารถเก็บกักน้ำได้ในเดือนมิถุนายน 2541 นี้ หลังจากนั้นได้เดินทางไปตรวจเยี่ยมโครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณวัดมงคลชัยพัฒนา จังหวัดสระบุรี และพื้นที่ใกล้เคียง         เพื่อติดตามผลการดำเนินงานขยายผลทฤษฎีใหม่สู่เกษตรกรในพื้นที่โครงการ ซึ่งขณะนี้ งานขยายผลทฤษฎีใหม่ตามแนวพระราชดำริในโครงการ ได้ดำเนินการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยหินขาวขนาด 1 ล้านลูกบาศก์เมตร พร้อมระบบส่งน้ำด้วยระบบท่อส่ง มายังพื้นที่โครงการวัดมงคลชัยพัฒนา และพื้นที่ของเกษตรกรได้แล้ว และทำให้ราษฏรสามารถใช้ประโยชน์จากน้ำมาปลูกข้าวนาปรังได้อีกด้วย         เมื่อวันที่ 11 - 12 มกราคม 2541 นายสุเมธ ตันติเวชกุล เลขาธิการ กปร. ได้นำคณะอาจารย์และนิสิตชั้นปีที่ 4 คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จำนวน 70 คน ร่วมปลูกฟื้นฟูป่าชายเลนบริเวณคลองบางกราน้อย พื้นที่พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี พร้อมกันนั้นคณะได้เข้าเยี่ยมชมศึกษาดูงาน การดำเนินงานสาธิตการเกษตรผสมผสานในรูปแบบต่าง ๆ รวมทั้งรูปแบบการบริหารจัดการที่ดิน เพื่อการเกษตร "ทฤษฎีใหม่" ณ สวนสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พร้อมทั้งได้เข้าเยี่ยมชมพื้นที่เกษตรกรรมของนายอีน บุญมา ราษฎรหมู่บ้านไทยมุสลิมโครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทราย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ซึ่งกิจกรรมในครั้งนี้ จะส่งผลทำให้เกิดความสมดุลย์ของระบบนิเวศน์ป่าชายเลน รวมทั้ง นิสิตจะได้รับความรู้ในการศึกษาดูงานจากศูนย์ศึกษาการพัฒนา ซึ่งเปรียบประดุจการได้รับความรู้จากสิ่งที่เห็นได้จริง นอกห้องเรียนจากแหล่งพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิตในที่สุด         เมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2541 นายมนูญ มุกข์ประดิษฐ์ กรรมการและรองเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา รับมอบเครื่องผลักดันน้ำ จำนวน 9 เครื่อง จากกองทัพเรือ โดยมี พลเรือเอกสุวัชชัย เกษมสุข ผู้บัญชาการทหารเรือ เป็นผู้ส่งมอบ ณ อู่ทหารเรือพระจุลจอมเกล้า กรมอู่ทหารเรือ จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งเครื่องผลักดันน้ำดังกล่าวกองทัพเรือได้พัฒนาและก่อสร้าง เพื่อใช้ประโยชน์ในโครงการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และปริมณฑลตามพระราชดำริ โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากมูลนิธิชัยพัฒนา จำนวน 5,640,000 บาท ทั้งนี้ กรมชลประทานจะเป็นหน่วยงานรับผิดชอบในการใช้ประโยชน์ และดูแลบำรุงรักษาเครื่องผลักดันน้ำต่อไป สำหรับประสิทธิภาพของเครื่องสามารถผลักดันน้ำได้ 6,000 แกลลอน ต่อนาที ใช้เครื่องยนต์ ขนาด 220 แรงม้า         วันจันทร์ที่ 12 มกราคม 2541 ท่านผู้หญิงสาวิตรี ศรีวิสารวาจา โอสถานุเคราะห์ และนายยูสึกกิ ยูทาโร หัวหน้าพระชินโต วัดฮาชิโอจิ อิชิกาวา เทนจิน เข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทูลเกล้าถวายคาริเนตและเงินจำนวน 1,000,000 บาท (หนึ่งล้านบาทถ้วน)           วันจันทร์ที่ 19 มกราคม 2541 นายธรรมนูญ หวั่งหลี ประธานกรรมการบริษัทเชื้อเพลิงการบินกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) และคณะ เข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทูลเกล้าฯ ถวายเงินจำนวน 2,000,000 บาท (สองล้านบาทถ้วน)           วันจันทร์ที่ 2 กุมภาพันธ์ 2541 นายสมบุญ ขาวสำอางค์ นายกสโมสรการไฟฟ้านครหลวง และคณะ เข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทูลเกล้าฯ ถวายเงินรายได้ส่วนหนึ่งจากการแข่งขันกอล์ฟการกุศล MEA CLUB CLASSIC จำนวน 200,000 บาท (สองแสนบาทถ้วน)           วันศุกร์ที่ 12 ธันวาคม 2540 นางสาวบุญศรี เกตุพล และคณะ เข้ามอบเงินสมทบทุนสร้างพระประธานวัดพระราม 9 กาญจนาภิเษก จำนวน 30,000 บาท   วันพฤหัสบดีที่ 25 ธันวาคม 2540 พระครูพิศาลพัฒนพิธาน เจ้าอาวาสวัดปริวาศ กรุงเทพฯ พร้อมด้วยคณะศิษย์ ได้เข้ามอบทองคำและเงินอีกจำนวน 300,000 บาท เพื่อทูลเกล้าฯ สมทบทุนสร้างพระประธานและก่อสร้างวัดพระราม 9 กาญจนาภิเษก   วันพุธที่ 28 มกราคม 2541 นายสมโภชน์ อินทรานุกูล รองผู้จัดการใหญ่ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) มองเงินสมทบมูลนิธิชัยพัฒนา จำนวน 626,771.40 บาท