โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ


	"...ยังมีการตัดไม้ทำลายป่า น้ำยังเหือดแห้งลงไปทุกที เพราะว่าป่าไม้นี่เป็นเหตุอย่าง หนึ่ง เป็นปัจจัยอย่างหนึ่งที่ทำให้ฝนตก..."

พระราชดำรัสของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ
ในคราวเสด็จฯ ไปเยี่ยมราษฎรในโครงการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้
และสัตว์ป่าในพื้นที่ป่ารอยต่อ 5 จังหวัด ภาคตะวันออก กิ่งอำเภอ
ท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2537

"...ป่าก็คือน้ำ แหล่งน้ำของประชาชนนี้เอง ถ้าไม่มีป่า ถ้าแม้เรารุกป่าทำลายป่าเข้าไปเรื่อย ๆ เราจะได้ที่มากขึ้นแต่เราจะไม่มีน้ำเลย จะเป็นแผ่นดินที่แห้งแล้ง จนกระทั่งดินนี้เปลี่ยนกลายเป็นทราย...ต้องมีป่าเพื่อรักษาชีวิต ต้องมีป่าเพื่อรักษาน้ำไว้ในแผ่นดิน เพื่อรักษาให้มีฝนทุกปีไป ให้พวกเราได้ทำมาหากินอย่างสุขสบายขึ้น..."

พระราชดำรัสของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ
ที่ได้พระราชทานแก่ราษฎรอาสาสมัครพิทักษ์ป่า อำเภอหนองพอก
จังหวัดร้อยเอ็ด เมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2542




	พื้นที่ปลูกป่าแนวกันชนพื้นที่อนุรักษ์


	พระราชดำริในลักษณะดังกล่าวข้างต้นนี้ คงจะไม่เกิดขึ้นหากสภาพป่าไม้ใน ประเทศไม่ลดลงเป็นจำนวนมาก เช่นในขณะนี้ ปัจจุบันพื้นที่ป่าไม้ของประเทศ ไทยลดลงเหลือประมาณร้อยละ 25 ของพื้นที่ประเทศ

	จังหวัดนครสวรรค์ เป็นอีกจังหวัดหนึ่งที่สภาพป่าถูกทำลายเป็นจำนวนมาก คงเหลือสภาพป่าอยู่ร้อยละ 7 ของพื้นที่จังหวัด ป่าที่ถูกทำลายส่วนใหญ่จะอยู่ทาง ด้านทิศตะวันตก ในเขตอุทยานแห่งชาติแม่วงศ์ และทางด้านทิศตะวันออกซึ่งมี พื้นที่ติดกับจังหวัดเพชรบูรณ์ "เทือกเขาพระเขาสูง" เป็นป่าไม้แห่งเดียวของ จังหวัดที่ยังคงมีสภาพป่าที่สมบูรณ์ แต่ถึงกระนั้นก็ตามด้วยเหตุที่มีชุมชนและที่ ทำกินของราษฎรรอบพื้นที่ ประกอบกับบนภูเขามีหินแกรนิตที่สวยงามเป็นที่ต้อง การของคนเป็นจำนวนมาก พื้นที่แห่งนี้จึงถูกรบกวนโดยการบุกรุกเพื่อยึดพื้นที่ การเข้าไปเก็บของป่า การตัดไม้ทำลายป่า โดยเฉพาะในหน้าแล้ง ซึ่งส่งผลให้เกิด ไฟป่าขึ้นในพื้นที่

ด้วยเหตุนี้เอง พระครูวาปีปทุมรักษ์ เจ้าอาวาสวัดหนองกลับและเจ้าคณะอำเภอหนองบัว พระสังฆานุรักษ์สิ่งแวดล้อม จึง
ได้ร่วมกับชมรมอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมและราษฎรอำเภอหนองบัว ทำหนังสือทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาต่อ
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ โดยมีจุดประสงค์ที่จะนำสภาพป่าที่สมบูรณ์และแหล่งต้นน้ำลำธารกลับมาอยู่ใน
สภาพเดิมอย่างที่เคยเป็นมาในอดีต ซึ่งสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถได้ทรงรับพื้นที่ดังกล่าวเป็นโครงการอันเนื่อง
มาจากพระราชดำริ ภายใต้ชื่อ "โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพแวดล้อมบริเวณเทือกเขาพระ อำเภอหนองบัว จังหวัดนคร
สวรรค์" ในพื้นที่ 69,035 ไร่ โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะให้มีการฟื้นฟูสภาพธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้เป็นแหล่งน้ำตลอดปี เพื่อสนองพระราโชบายที่จะพลิกฟื้นคืนชีพ คืนป่าให้แก่แผ่นดิน


	เพื่อเป็นการสนองพระราชดำริ โดยเร่งด่วนในการฟื้นคืนสภาพป่าบริเวณ เทือกเขาพระให้กลับอุดมสมบูรณ์ดังเดิม คณะกรรมการพิเศษเพื่อประสาน งานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ได้ให้การสนับสนุนงบประมาณปี 2542 เพื่อการฟื้นฟูระบบนิเวศน์ในที่สูง แก่กรมป่าไม้ในการปลูกป่าบริเวณ ต้นน้ำ พื้นที่ 2,000 ไร่ และบริเวณแนวกันชน พื้นที่ 2,000 ไร่ นอกจากนี้ ยัง ให้การสนับสนุนกรมพัฒนาที่ดิน เพื่อการทำคันดินเบนน้ำ คันดินเก็บกักน้ำ และ การปลูกหญ้าแฝก สำหรับในส่วนพื้นที่ด้านล่างได้มีหน่วยงานอื่น ๆ เข้าร่วม พัฒนาความเป็นอยู่และอาชีพให้แก่ราษฎร เพื่อจะได้ไม่ไปบุกรุกทำลายป่าอีก ต่อไปและยังเป็นการสร้างจิตสำนึกในการมีส่วนร่วมเพื่อดูแลรักษาสภาพป่าให้ ฟื้นคืนสู่ความอุดมสมบูรณ์ได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว

	จะเห็นได้ว่าตลอดระยะเวลา 1 ปี ที่ผ่านมาได้มีผลการดำเนินงานให้ปรา กฏ แม้จะไม่เห็นเป็นรูปธรรมที่ชัดเจน หรือมีปัญหาอุปสรรคบ้างก็ตาม แต่ สภาพแวดล้อมของพื้นที่ในบริเวณนั้นก็เริ่มเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นบ้าง แล้ว คนได้อาศัยประโยชน์จากป่าไม้ที่ตนเองได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการปลูก และดูแลรักษา มีน้ำใช้ในการเพาะปลูก มีอาชีพที่มั่นคงไม่ต้องอดมื้อกินมื้อ ม ีความเป็นอยู่อย่างพอเพียงและพึ่งตนเองได้ เหล่านี้น่าจะเป็นภาพที่แสดงให้ เห็นถึงผลสำเร็จของโครงการได้บ้างไม่มากก็น้อย และถือว่าได้บรรลุตามพระ ราชประสงค์ของทั้งสองพระองค์ ที่ปรารถนาให้ประชาชนอยู่อย่างพออยู่พอ กิน โดยใช้ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีอยู่ในบริเวณใกล้เคียงให้เกิดประโยชน์ สูงสุด เพื่อลดการพึ่งพิงจากภายนอกนั่นเอง




	ป่าแนวกันชน



	กรมพัฒนาที่ดิน ได้ทำคันดินเบนน้ำ/เก็บ กักน้ำ พร้อมทั้งดำเนินการปลูกหญ้าแฝก บริเวณพื้นที่ต้นน้ำและแนวกันชน


	เรียบเรียงโดย ศีต์กร ตันกำแหง สำนักงาน กปร.