สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินไปยังโครงการอุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี เมื่อวันเสาร์ที่ 5 กรกฎาคม 2546 ในการนี้นายนิรันดร์ชัย เพชรสิงห์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี นายสุเมธ ตันติเวชกุล กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา และประธานมูลนิธิอุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธรในพระราชูปภัมถ์ นายปานเทพ กล้าณรงค์ราญ เลขาธิการคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเฝ้าฯ รับเสด็จ                    สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานพระราชดำริแก่ นายสุเมธ ตันติเวชกุล กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2537 ณ พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน มีใจความสรุปคือ "ให้จัดหาพื้นที่ที่เหมาะสม เพื่อทดลองปลูกและฟื้นฟูสภาพป่าชายเลน เพื่อให้ระบบนิเวศน์ป่าชายเลนกลับคืนสู่ธรรมชาติ" และในวันที่ 17 สิงหาคม 2537 ได้พระราชทานพระราชดำริเพิ่มเติมให้ดำเนินการ "ศึกษาหาวิธีที่จะดูแลรักษาให้ต้นไม้ชายเลนที่ปลูกไว้นี้อยู่รอด และดำเนินการปลูกเพิ่มเติมต่อไป" ต่อมาวันที่ 13 พฤศจิกายน 2543 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานพระราชานุญาตให้อัญเชิญพระนามาภิไธย มาเป็นชื่อของโครงการ "อุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร"                    โครงการดังกล่าวจัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมายุ 48 พรรษา ในปี พ.ศ.2546 และฟื้นฟูพัฒนาสิ่งแวดล้อมป่าชายเลน ป่าชายหาด ป่าเบญจพรรณให้มีความสมดุลของระบบนิเวศน์ พร้อมทั้งพัฒนาเป็นสถานที่ท่องเที่ยวให้ประชานเข้ามาศึกษาหาความรู้และกระตุ้นให้ตระหนักถึงคุณค่าของการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมป่าชายเลนให้คงอยู่ตลอดไป

                   กิจกรรมต่างๆที่ได้ดำเนินการไปแล้วได้แก่ การฟื้นฟูระบบนิเวศน์ด้านต่างๆ เช่น ปลูกป่าชายเลนจำนวน 160 ไร่ ปลูกป่าชายหาดและป่าบกจำนวน 538 ไร่ ปลูกป่าในพื้นที่ดินเสื่อมโทรมจำนวน 200 ไร่ และจัดทำเส้นทางสะพานทางเดินศึกษาธรรมชาติระยะทาง 640 เมตร เพื่อบริการแก่นักท่องเที่ยว นอกจากนั้น ยังได้บูรณะซ่อมแซมและปรับปรุงภูมิทัศน์บริเวณโดยรอบพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน และก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อเทิดพระเกียรติและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงประกาศเขตพระราชนิเวศน์มฤคทายวันเป็นเขตอภัยทานสัตว์

                   และในโอกาสต่อไปจะดำเนินการฟื้นฟูระบบนิเวศน์ในพื้นที่ชายฝั่งทะเลและพื้นที่ชุ่มน้ำกร่อยโดยก่อสร้างแหล่งที่อยู่อาศัยสัตว์ทะเล (ประการังเทียม) ก่อสร้างโครงสร้างป้องกันชายฝั่ง เพื่อป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งทะเลและป้องกันทรายปิดปากคลอง พร้อมทั้งจัดสร้างนิทรรศการและปรับปรุงภูมิทัศน์ ระบบนิเวศน์ชายฝั่งทะเล รวมถึงการฟื้นฟูที่ชุ่มน้ำจืด โดยการพัฒนาและฟื้นฟูทุ่งน้ำจืดภายในอุทยานเพื่อเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่ชุ่มน้ำจืดและน้ำกร่อย ซึ่งเป็นแหล่งอาหารและเพาะพันธุ์ปลาที่อาศัยอยู่หลากหลายชนิด ตลอดจนพัฒนาด้านการส่งเสริมภูมิปัญญาไทย อาทิ การนวดแผนโบราณ การใช้สมุนไพรเพื่อสุขภาพ เป็นต้น รวมทั้งให้มีการส่งเสริมการท่องเที่ยวและบริการด้านการศึกษา และจัดระบบบำบัดน้ำเสียแบบวิธีธรรมชาติพร้อมกลับคืนชีวิตสู่พระราชนิเวศน์มฤคทายวันเพื่อเป็นการศึกษาเชิงประวัติศาสตร์สู่สาธารณชนรุ่นหลังต่อไป

                  นอกจากนั้นได้เข้าตรวจเยี่ยมโครงการฟื้นฟูที่ดินบริเวณวิทยาลัยเกษตรกรรมและเทคโนโลยีราชบุรี อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวมีการชะล้างพังทลายอย่างรุนแรงจนทำให้หน้าดินถูกทำลายเหลือแต่กรวดและหิน ดังนั้นวิทยาลัยฯจึงจัดโครงการปลูกป่าเพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 5 รอบ เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2535 โดยใช้พันธุ์พืชที่ได้ศึกษามาแล้วจากโครงการศึกษาวิธีการฟื้นฟูดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้มฯ ว่าสามารถเจริญเติบโตได้ดีในดินตื้นและกรวดหิน ซึ่งได้แก่ สะเดา ขี้เหล็กบ้าน และกระถินณรงค์ เป็นต้น

                  ในการนี้ ฯ พณ ฯ นายอำพล เสนาณรงค์ องคมนตรี ได้เดินทางไปยังโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในพื้นที่กองการเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานทหารพัฒนา อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี โครงการฯ ดังกล่าวได้ดำเนินงานสนองพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มาตั้งแต่เดือนมิถุนายน พ.ศ.2537 มีพื้นที่ดำเนินการประมาณ 20,525 ไร่ โดยพื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในบริเวณเขาวังเขมร ซึ่งสภาพป่ายังมีความอุดมสมบูรณ์ค่อนข้างมากและมีแม่น้ำแควน้อยไหลผ่าน โดยมีกรอบแผนงานกิจกรรมที่ดำเนินการ (พ.ศ.2545 - 2549) คือ กิจกรรมปกปักพันธุกรรมพืช กิจกรรมปลูกรักษาพันธุกรรมพืช กิจกรรมสำรวจเก็บรวบรวมพันธุกรรมพืช กิจกรรมอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พันธุกรรมพืช การเรียนรู้ทรัพยากร และการสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช

ในระหว่างวันที่ 13-14 มิถุนายน 2546 ฯพณฯ นายจุลนภ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา ฯพณฯ นายพลากร สุวรรณรัฐ และ ฯพณฯ นายสวัสดิ์ วัฒนายากร องคมนตรี และกรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา ได้เดินทางเข้าตรวจเยี่ยมโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในเขตพื้นที่จังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์                   โดยในวันที่ 13 มิถุนายน 2546 คณะ ฯพณฯ องคมนตรี ได้เดินทางไปยังโครงการอุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี โครงการฯ ดังกล่าวเป็นพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อให้จัดหาพื้นที่ที่เหมาะสมทดลองปลูกและฟื้นฟูสภาพป่าชายเลน เพื่อให้นิเวศน์วิทยาป่าชายเลนกลับคืนสู่ธรรมชาติ และพระราชทานพระราชานุญาติให้อัญเชิญพระนามาภิไธย มาเป็นชื่อโครงการฯ เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2543 โดยมีกิจกรรมต่างๆที่ดำเนินการไปแล้วในหลายๆด้าน เช่น การฟื้นฟูระบบนิเวศน์ชายฝั่ง โดยได้ปลูกป่าชายเลนจำนวน 160 ไร่ ปลูกป่าชายหาดและป่าบกจำนวน 538 ไร่ ปลูกป่าในพื้นที่ดินเสื่อมโทรมจำนวน 200ไร่ จัดทำเส้นทางเดินสะพานไม้ระยะทางยาว 940 เมตร เพื่ออำนวยความสะดวกให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้ศึกษาพันธุ์ไม้ชนิดต่างๆได้อย่างใกล้ชิด พร้อมทั้งได้บูรณะซ่อมแซมพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน และก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเพื่อเทิดพระเกียรติและให้ประชาชนสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงประกาศเขตพระราชนิเวศน์มฤคทายวันเป็นเขตอภัยทานสัตว์

                  จากนั้นได้เดินทางไปยังโครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี เพื่อเยี่ยมชมการดำเนินงานของกิจกรรมต่างๆ ภายในศูนย์ฯ อาทิเช่นอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปดพร้อมระบบส่งน้ำ สวนสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี แปลงทดลองหญ้าแฝก งานพัฒนาที่ดิน งานฟื้นฟูป่าไม้ พื้นที่ปลูกหญ้าแฝก (แปลงทรงงาน) หมู่บ้านไทย-มุสลิม กิจกรรมเจียระไนพลอย โรงผลิตนมของสหกรณ์การเกษตรโคนมเพชรบุรี เป็นต้น โดยกิจกรรมต่างๆ ได้ก่อให้เกิดประโยชน์และเป็นแบบอย่างให้ประชาชนนำเอาความรู้ที่ได้ไปเป็นแบบอย่างในการพัฒนาอาชีพของตนต่อไป

                  ทั้งนี้ในวันที่ 14 มิถุนายน 2546 ได้เดินทางไปยังโครงการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในเขตเทศบาลตำบลหัวหินและวังไกลกังวล จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เพื่อรับฟังการบรรยายสรุปกิจกรรมต่างๆในการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันแก้ไขปัญหาโดยการสร้างคลองระบายน้ำสายหัวหินพร้อมอาคารประกอบ ทำการขุดลอกและปรับปรุงคลองโคกเกลือ คลองบางเกวียนหักคลองอีออก (คลองเนิน) และห้วยสนามบิน พร้อมทั้งก่อสร้างท่อส่งน้ำไกลกังวลไปตามแนวคลองธรรมชาติ คลองทะเลน้อย ซึ่งการดำเนินงานที่กล่าวมานี้สามารถบรรเทาปัญหาน้ำท่วมและช่วยเหลือราษฎรในเขตเทศบาลตำบลหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ได้เป็นอย่างดี