สารบัญวารสาร
เขื่อนป่าสัก
คลองท่าด่าน
เกษตรรวมตัว
ลุ่มน้ำแม่แจ่ม
ข่าวสั้น

       อำเภอแม่แจ่ม ตั้งอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่ ห่างจากตัวเมืองประมาณ 117 กิโลเมตร พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าไม้และภูเขาสูงชัน ราษฎรประกอบอาชีพด้านการเกษตร ทำการเพาะปลูกข้าว ถั่วเหลือง พืชผักต่างๆ และผลไม้เมืองหนาว มีแม่น้ำแม่แจ่มเป็นทางน้ำสายหลักใช้เป็นแหล่งน้ำสำหรับการเพาะปลูก แต่ในช่วง 2 - 3 ปีที่ผ่านมาน้ำในแม่น้ำแม่แจ่มได้ลดปริมาณลงเป็นอย่างมาก ทั้งนี้เนื่องจากปัญหาการตัดไม้ทำลายป่า ราษฎรในพื้นที่ได้รับความเดือดร้อนเป็นอันมาก ประกอบกับการขาดความรู้ในการประกอบอาชีพเสริมในช่วงที่ว่างเว้นจากฤดูกาลเพาะปลูกพืชหลัก ตลอดจนเส้นทางคมนาคมทุรกันดารไม่เอื้ออำนวยต่อการขนส่งผลผลิตทางเกษตร ทำให้ราษฎรประสบปัญหาความยากจนตลอดมา จนกระทั่งในช่วงปี พ.ศ. 2541 ได้เกิดเพลี้ยกระโดดระบาดในพื้นที่อำเภอแม่แจ่ม พร้อมกับผลกระทบจากภาวะแห้งแล้ง  ทำให้การทำนาข้าวของราษฎรในพื้นที่  จำนวน  41 หมู่บ้าน ไม่ได้ผล ผลผลิตจากการปลูกข้าวไม่เพียงพอต่อการบริโภคในครัวเรือน และจากเหตุผลดังกล่าวทำให้ตลอดระยะเวลา  2 - 3  ปีที่ผ่านมา    ได้มีราษฎรถวายฎีกาขอพระราชทานความช่วยเหลือเป็นจำนวนมาก ซึ่งส่วนใหญ่เป็นปัญหาในการขาดแคลนอาหารและน้ำสำหรับการอุปโภคบริโภคตลอดจนการเกษตร ในระหว่างที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จฯ ไปเยี่ยมราษฎรในเขตอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ จึงทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีความเห็นตรงกันในการที่จะดำเนินการพัฒนาในเขตอำเภอแม่แจ่มให้เป็นไปอย่างมีระบบและต่อเนื่อง เพื่อตอบสนองความต้องการของราษฎรได้อย่างตรงจุดและยั่งยืนตลอดไป ในขณะเดียวกันโครงการพัฒนาป่าไม้อันเนื่องมาจากพระราชดำริสวนป่าสิริกิติ์ซึ่งปฏิบัติงานอยู่ในพื้นที่อำเภอแม่แจ่ม ได้นำเสนอข้อมูลความเดือดร้อนของราษฎรดังกล่าวไปยังสำนักพระราชวัง เพื่อพิจารณานำความขึ้นกราบบังคมทูลสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ซึ่งพระองค์ได้พระราชทานเงินให้จำนวน 500,000 บาท สำหรับจัดซื้อข้าวเปลือก จำนวน 67 ตัน เพื่อจัดตั้งเป็นกองทุนข้าวเปลือกให้ราษฎรในพื้นที่ 41 หมู่บ้านของอำเภอแม่แจ่มได้ขอยืมสำหรับบริโภคต่อไป

       ต่อมา สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้กราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวให้ทรงทราบถึงเหตุการณ์ดังกล่าว  เมื่อความทราบถึงใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทแล้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้มีพระราชกระแสกับพลเอกเทียนชัย  จั่นมุกดา เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2542 ให้ช่วยเหลือราษฎรในพื้นที่ไว้ดังนี้

       ". . .เอกสารรายละเอียดกองทุนข้าวเปลือก 82 จุด (41 หมู่บ้าน) จากแผนที่แสดงที่ตั้งและจำนวนประชากร สมควรที่จะพิจารณาหาจุด เพื่อกำหนดจุดหาแหล่งน้ำ นำน้ำมาใช้เพื่อการเกษตรและให้มีความชื้นครอบคลุมพื้นที่ ขอให้สำรวจพื้นที่ดังกล่าว ทำ check dam บ่อน้ำ ที่เก็บน้ำ สระน้ำ อ่างน้ำ ตามขนาดความเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ฝายน้ำล้นตามร่องแนวรับน้ำเวลาฝนตก น้ำจะมารวมกันและเก็บน้ำ มีภูเขา 2 แห่ง ระหว่างกลางมีที่นำน้ำมารวมทำอ่างเก็บน้ำไว้ใช้  และทำระบบส่งน้ำนำน้ำไปใช้ต่อท่อส่งน้ำจากที่สูง ทอดลงมาเป็นระยะจนได้อ่างเก็บน้ำโตๆ ระบบฝายน้ำล้นตามขนาดพอเหมาะยุค IMF เอาถุงพลาสติกใส่ปุ๋ย (ราคาใบละ 2 บาท) ใส่ดินทราย เรียงเป็นคันกั้นน้ำ
       ต่ำจากยอดเขาสูงลงมาไม่เกิน 1 กิโลเมตร หากสามารถเลือกหาสภาพที่เป็นร่องแนวน้ำไหลเป็นแนว (ห้วย) แล้วต่อลงมารวมกันเป็นแหล่งรับน้ำ เก็บไว้จะดี รวมน้ำเกิดความชุ่มชื้น มีหมอก เลือกหาที่ว่างที่จะทำให้เกิดประโยชน์ต่อการกสิกรรม และนำน้ำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนา ระหว่างพื้นที่ทำกิน น้ำ ชุมชน ขอให้สำรวจและประสานร่วมกันกับกองทัพ กรมป่าไม้ กรมชลประทาน กรมพัฒนาที่ดิน รพช. กรมวิชาการเกษตร กรมการปกครองขอให้ร่วมปรึกษาหารือกัน และแจ้งให้ กปร. ทราบด้วย. . . "

กองทัพบกสนับสนุนเครื่องอุปโภคบริโภคแก่ราษฎรในพื้นที่โครงการ

การจัดทำฝายต้นน้ำลำธารตามสภาพภูมิประเทศ

       จากพระราชกระแสดังกล่าว หน่วยงานราชการหลักต่างๆ เช่น กองทัพภาคที่ 3 ฝ่ายปกครอง กรมชลประทาน สำนักงาน กปร. ฯลฯ ได้จัดให้มีการประชุมร่วมกันเพื่อวางแผนในการทำงานเบื้องต้น โดยมีการแบ่งชุดสำรวจออกเก็บข้อมูลต่างๆ และนำข้อมูลที่ได้มาสรุปเพื่อวางแผนปฏิบัติงานในการสนองพระราชดำริ ภายใต้ชื่อ "โครงการพัฒนาลุ่มน้ำแม่แจ่มอันเนื่องมาจากพระราชดำริ" แผนงานในการปฏิบัติงานนั้นจะแบ่งเป็น  2 ขั้น คือ แผนงานระยะสั้น และแผนงานระยะยาว โดยแผนงานระยะสั้นจะเป็นแผนงานโครงการที่จะเร่งทำให้เสร็จภายในปีงบประมาณ 2542 อันได้แก่การดำเนินการจัดตั้งธนาคารข้าวในหมู่บ้านต่างๆ พร้อมทั้งการแจกจ่ายข้าวสำหรับบริโภคและพันธุ์ข้าวสำหรับการเพาะปลูก การก่อสร้างฝายต้นน้ำลำธาร (check dam) เพื่อสร้างความชุ่มชื้นให้เกิดขึ้นในพื้นที่และเป็นการดักตะกอนในฤดูฝน จำนวน 83 แห่ง ตลอดจนแจกจ่ายพันธุ์เป็ดเทศ พร้อมทั้งให้คำแนะนำและให้ความรู้ทางเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับการเลี้ยงเป็ด โดยจะแจกจ่ายให้กับราษฎรในพื้นที่โครงการฯ จำนวน 5,500 ตัว หมู่บ้านละประมาณ 50 ตัว เพื่อให้เป็นแหล่งอาหารโปรตีนของราษฎรในพื้นที่

       ส่วนแผนงานระยะยาวนั้นได้มีการจัดทำแผนแม่บทในระยะเวลา 5 ปี โดยจะเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 - พ.ศ.2547 ในช่วง 3 ปีแรกนั้น จะเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ได้แก่ การพัฒนาแหล่งน้ำ การจัดทำระบบประปาภูเขา และการจัดหาน้ำเพื่อเกษตรกรรมพร้อมทั้งหาพันธุ์พืชที่เหมาะสมแก่การบริโภคของราษฎร   ต่อจากนั้นแผนงานจะเน้นในด้านการปรับปรุงความเป็นอยู่ของราษฎร เพื่อเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตของราษฎรให้สามารถดำรงชีพภายในพื้นที่ของตนเองได้ต่อไปอย่างสมบูรณ์ ทั้งนี้โดยคำนึงถึงแนวพระราชดำริที่พระราชทานไว้ว่าให้ดำเนินการเหมาะสมกับยุค IMF

       โครงการพัฒนาลุ่มน้ำแม่แจ่มอันเนื่องมาจากพระราชดำริ นับได้ว่าเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันใหญ่หลวงที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานต่อพสกนิกรชาวไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งพสกนิกรที่อาศัยอยู่ในท้องถิ่นทุรกันดารที่ขาดโอกาสในการพัฒนาในหลายๆ ด้าน ทำให้มีความเป็นอยู่และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น รวมตลอดถึงการฟื้นฟูสภาพป่าที่เสื่อมโทรมให้กลับเป็นป่าที่สมบูรณ์ดังเดิม ทั้งนี้เพื่อให้ผลการดำเนินงานประสบผลสำเร็จตามพระราชประสงค์ที่จะให้ "คนอยู่ร่วมกับป่า" ได้อย่างมีความสุขและยั่งยืนตลอดไปชั่วลูกชั่วหลาน

Home 

mail to  Chaipattana Network Webmaster 

Eng